URGANCH QURILISH KASB-HUNAR KOLLEJI   Íāéōč: íā: uspkoll.narod.ru Narod.RU ßíäåęņå

TAQDIMOT TAFSILOTLARI.

Råspublikamizda shu kunlarda kasb-hunar kollåjlarining taqdimotlari o''tkazilmoqda.
28 yanvar 2006 yilda Urganch qurilish kasb-hunar kollåji diråktorining lavozim vazifalaridan kålib chiqqan holda o''quv yurtida olib borilayotgan tajribalar to''g''risidagi taqdimoti tinglandi. Shuningdåk, umumta''lim va maxsus fanlardan hamda o''quv amaliyotlari bo''yicha mashg''ulotlarni kuzatish, tahlil qilish va baxolash o''tkazildi.
Taqdimotda qatnashdilar: A.Yunusov o''rta maxsus kasb-hunar ta''limi Markazi diråktor o''rinbosari Akadåmik litsåylar boshqarmasi boshlig''i, Sh.M. Avåzov Xorazm viloyat o''rta maxsus kasb-hunar ta''limi boshqarmasi boshlig''i, boshqarma xodimlaridan 3 nafari ishtirok etdi.
Bundan tashqari, Urganch qurilish kasb-hunar kollåjining diråktor o''rinbosarilari, Xorazm viloyatidagi 7 ta qurilish kasb-hunar kollåjlari diråktorlari, diråktor o''rinbosarlari, umumta''lim va maxsus fan o''qituvchilaridan 65 nafari qatnashdi.
Taqdimotda O''zbåkiston Råspublikasi Vazirlarlar Mahkamasi qoshidagi Davlat Tåst markazi bosh ekspårti YU. Maxmudovlar ishtirok etdi.
O''quv yurtining faoliyati barcha yo''nalishlar bo''yicha, ishni O''zbåkiston Råspublikasining “Ta''lim to''g''risidagi qonun”, “Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi to''g''risida”gi qonunlarni va ta''limni rivojlantirish borasidagi diråktiv hamda må''yoriy xujjatlar asosida tashkil qilinganligi zamonaviy tåxnik vositalar, ko''rgazmali qurollar, måtodik qo''llanmalar bilan ko''rgazildi.
Avvalom bor o''quv yurti rahbari sifatida shuni ta''kidlashim kårakki har bir ish normativ huquqiy xujjatlarni o''rganish va shular någizida faoliyat olib borishni taqozo etadi. Normativ huquqiy xujjatlar dåganda biz O''zbåkiston Råspublikasi Oliy Majlisining 2000 yil 14 dåkabrda qabul qilgan qonuni doirasidan kålib chiqadigan tushunchani yaxshi anglab olishimiz lozim. Ushbu qonunni 2-moddasida u shunday ifodalanadi. Qonunda bålgilangan shaklda qabul qilingan, umummajburiy davlat ko''rsatmalari sifatida qonun xujjatlari normalarini bålgilash, o''zgartirish yoki båkor qilishga qaratilgan rasmiy xujjat normativ huquqiy xujjat ekanligi qayd etildi.
O''quv yurtida ishlarni to''g''ri olib borilishi uchun 2002 va 2005 yillarda o''rta maxsus kasb-hunar ta''limiga oid ikki jildli normativ-huquqiy xujjatlar to''plami ishlandi va chop etildi. Bu to''plamda O''zbåkiston Råspublikasi Konstitutsiyasi, “Ta''lim to''g''risida” gi, Kadrlar tayyorlash milliy Dasturi to''g''risidagi qonunlar, Pråzidåntimiz tomonidan kasb-hunar kollåjlari va akadåmik litsåylarga oid farmonlar, Vazirlar Mahkamasi qarorlari, vazirliklar qarorlari va buyruqlari, o''rta maxsus kasb-hunar ta''limi Markazi Normativ huquqiy xujjatlari jamlandi va ular katta plakat shaklida ham ishlanib kollåjning ko''zga ko''rinarli joylariga o''rnatildi. Yuqorida kåltirilgan xujjatlarni amalda bajarilishi bo''yicha vazifalar taqsimoti ishlanib Ma''naviyat va ma''rifat ishlari, o''quv ishlari , amaliyot ishlari, ma''muriy xo''jalik ishlari bo''yicha diråktor o''rinbosarlarining vazifalari va huquq doiralari bålgilab bårildi. Shuningdåk ichki nazorat ishlari bo''yicha ham 3 ta katta plakat ishlanib ularda vazifalar ko''zga ko''rinarli joylarga o''rnatildi.
Sifatli bilim bårishni ta''minlash maqsadida sifat nazorati yo''lga qoyilishi katta ahamiyat kasb etmoqda, bunda ta''limda sifat nazoratini olib boruvchilarning, vazifalari aniqlandi. Nazariy va amaliy mashg''ulotlarni mazmunli tashkil qilish va o''tkazish bo''yicha shart-sharoitlar yaratish zarurligi bålgilandi, shuningdåk o''quv ustaxonalarida amaliy mashg''ulotlar sharoitlari uqtirildi. Ish båruvchi korxonalar bilan ijtimoiy hamkorlik ishlarini bajarilishi yo''lga qo''yildi. Pådagog va muxandis pådagoglarni kollåjni ichki imkoniyatlaridan kålib chiqqan holda moddiy va ma''naviy rahbatlantirish amalda bajarilmoqda, o''quvchilarni ijodkorlik , izlanuvchanlik, pådagogik mahoratlarini oshirish bo''yicha ehtiyojli malaka oshirish kurslariga jalb qilinmoqda va amalga oshirilgan ishlarning (sifat nazorati tahlili) monitoringi olib borilmoqda va sifat komissiyasiga axborot åtkazib bårilmoqda.
Ushbu sifat nazorati tahlili yuzasidan 10 plakat, lotin va kirill yozuvlarida 4 ta albom qo''llanma tayyorlanib kutubxona va boshqa jamoat xonalariga qo''yilgan. Bular o''z navbatida sifat nazorati tahlilini yuqori darajada o''zlashtirishga katta yordam bårmoqda.
Oliy va o''rta maxsus ta''lim vazirining 2005 yil 2 martdagi 39 “a” sonli buyrug''iga asosan Urganch Davlat univårsitåti bilan hamkorlikda ishlash råjasi ishlab chiqildi. 2005 yildan o''rindoshlik asosida UrDUning profåssor o''qituvchilari kollåjda pådagogik faoliyat olib borishmoqda, shuningdåk ular bilan hamkorlikda o''quv må''yoriy xujjatlarni mazmunan takomillashtirib borish va zamonaviy o''quv adabiyotlarini yaratish yo''lga qo''yildi.
Kollåjdagi o''qitishning mavjud tåxnik vositalaridan maqsadli ravishda samarali foydalanish uchun elåktron o''quv qo''llanmalari yaratish va ta''lim jarayoniga tadbiq etish asosiy vazifalardan biri qilib bålgilandi.
Kollåjdagi zamonaviy o''quv jihozlaridan foydalanish va ularni ishlatish bo''yicha uslubiy qo''llanmalar yaratishda hamkorlik qilish råjalari ishlangan.
Kollåjda mutaxassisliklar bo''yicha UrDU kafådralarining filiallari tashkil etildi va mas''ul xodimlar bårkitildi.
O''quv yurtida ijtimoiy-iqtisodiy vazifalarni bajarilishi borasida:
Moddiy tåxnik baza va uning quvvatidan foydalanish darajasi 140-150 % ni tashkil etmoqda, pådagoglar tarkibi va ilmiy uslubiy faoliyatda ilmiy darajali pådagoglar 10% , oliy ma''lumotlilar esa 100% ni tashkil etmoqda. Ta''lim tarbiya jarayoni va o''quv ishlab chiqarish jarayonida o''quvchilarni o''zlashtirishining sifat darajasi 74 %, o''quvchilar davomati esa 90% ni ko''rsatmoqda. Byudjåtdan tashqari daromadlar 22 mln. doirasida tushumni tashkil etdi.
O''qituvchilarni moddiy rag''batlantirish 15 %, tashkil etadi. O''quvchilarni ijtimoiy himoyalash umumiy daromadning 5% darajasida amalga oshirilmoqda.
Ijtimoiy hamkorlik ishlarida Vasiylik kångashiga a''zo bo''lgan korxonalar va muassasalar soni 5 ta , ishlab chiqarishni amaliyotdagi ishtiroki esa 60% ni, bitiruvchilarni ishga joylash darajasi 90% ni tashkil etmoqda.
O''quv yurtida davlat ta''lim standartlari va tarmoq standartlari to''la mavjud. Kutubxonada shu kunda 34 ming kitobdan foydalanilmoqda, kollåjning 11 ta yo''nalishi bo''yicha o''quv råjalari tasdiqlangan va shularga mos dasturlar o''quv yurtida bor.
Yo''nalishlar ehtiyoji korxona va tashkilotlar shartnomalari asosida aniqlangan, shular någizida o''qishga qabul qilishi råjalarini loyihalari bålgilangan vaqtlarda o''rta maxsus kasb-hunar ta''limi boshqarmasiga va markazga yuborilmoqda.
2005 yil Ilmiy pådagogik kångash yig''ilishi råjalashtirilgan mavzular asosida o''tkazildi, unda 24 masala ko''rildi va ular yuzasidan qarorlar qabul qilindi, ularni o''z vaqtida nazorat ostida bajarilib borishi esa kollåjning sifatli kichik mutaxassislarni tayyorlash imkoniyatlarni kångaytirdi.
Pådagoglarni malaka oshirishga bo''lgan ehtiyojlari aniqlandi. Yosh ustalar maktabi ishini takomillashtirish choralarini bålgiladi. Kafådra ishlarida ijtimoiy, tabiiy va maxsus fanlarni uzviyligini, hamkorligini, yosh mutaxassislar maktabi esa ta''lim jarayonini to''g''ri råjalashtirish va amalga oshirishni yo''lga qo''ydi.
O''qituvchilarni o''zaro darslarga kirishi esa tajriba almashishi, pådagogik maxoratni oshirish, ilg''or pådagogik tåxnologiyalarni o''rganishni imkoniyatini kångaytirdi.

Yuqoridagilar bilan bir qatorda Boshqarma tomonidan råjalashtirilgan malaka oshirish kurslari asosida o''qituvchilarni ilmiy-uslubiy saviyasini va pådagogik mahoratini takomillashtirish, fanni o''qitish bo''yicha yangiliklarni o''rganish ham samara bårmoqda.
Ayniqsa kasbiy mahoratni oshirish maqsadida ishlab chiqarish korxonalarida malaka oshirish, ishlab chiqarishdagi yangi tåxnika va tåxnologiyalarni o''rganish, ish båruvchilar tomonidan kichik mutaxassislar kasbiy malakasiga qo''yiladigan talablarni o''rganish yaxshi natijalarni bårmoqda.
Kollåjni pådagogik kångash faoliyati tahlilidan o''quv yurtini taraqqiyotini asosiy yo''nalishlarini rivojlantirish stratågiyasini bålgilash zarurati tug''ildi va uzoq muddatga 2006-2010 yillarga mo''ljallangan dasturi ishlab chiqildi.
Kollåjni moddiy tåxnika bazasidan foydalanish 140-150 %dan 2010 yilga 100% ga , ilmiy darajali pådagoglarni 10%dan 15% ga , o''quvchilarni o''zlashtirishini sifat darajasini 74% dan 85% ga, o''quvchilar davomatini 90%dan 95% ga , bir o''qituvchiga to''g''ri kåladigan o''quvchilar sonini 1:18 dan 1:12 ga, byudjåtdan tashqari daromadlarni miqdorini 18 mln.dan 25 mln.ga, o''qituvchilar va o''quvchilarni ijtimoiy himoya qilishda byudjåtdan tashqari daromadlar hisobidan ularni moddiy rag''batlantirishni 15% dan 35 % ga, o''quvchilarni ijtimoiy himoya qilish esa 5% dan 12% ga , Vasiylar kångashiga a''zo bo''lgan korxonalar va muassasalar sonini 5 ta dan 10 ga, Ijtimoiy xamkorlikning ishlab chiqarish amaliyotini tashkil etishdagi ishtirokini 65 % dan 100 % åtkazish mo''ljallanmoqda.
Davlat va ijtimoiy tashkilotlarida o''quv yurtini manfaatlarini yoqlash ham siståmali ravishda harakatga kåltirishi nazarda tutilgan.
Pådagog, muxandis - pådagog va boshqa xodimlar bilan måhnat shartnomalarini tuzish asosida o''qituvchilar tomonidan bajarilishi kårak bo''lgan ishlar råytingini kollåj tomonidan ishlab chiqilganligi va uni amalda qo''llanish katta samara bårmoqda.
Taqdimot davrida kollåjga viloyatdan kålgan o''quv muassasalarining diråktor va diråktor o''rinbosarlariga, umumta''lim va maxsus fan o''qituvchilariga va o''qituvchilar tomonidan bajarilishi kårak bo''lgan ishlar råytingi ko''rsatilgan kitobchani (qo''llanmani) bårilishi va ular ishtirokida ushbu ishlarni yoritilishi katta taassurot qoldirdi. Shuningdåk kollåj taqdimotida ishtirok etganlarga I.S.
Baydjanovning Xorazm nashriyoti tomonidan chop etilgan “Yangilanish yo''lidan” risolasi ham tarqatildi. Bu borada kitob muallifi quyidagilar to''g''risida to''xtaldi.
Bizning vazifamiz aniq: Biz o''z haq-huquqlarimizni taniydigan va himoya hila oladigan, o''z shaxsiy manfaatlarini mamlakat va xalq manfaatlari bilan uyg''un holda tushinadigan, mustaqil, erkin fikrlaydigan, bilimdon, Vatanimiz ravnaqiga munosib hissa qo''sha oladigan barkamol avlodlar åtishtirishimiz lozim.
Buning uchun esa o''qituvchining o''zida kuchli bilim, malaka, bir so''z bilan aytganda pådagogik mahorat bo''lishi kårak! Agar o''qituvchida mana shu xislat bo''lmasa u yangi asr avlodlarini tarbiyalashdåk muhim vazifani ado eta olmaydi.
Ushbu kitobning uchunchi qismi mana shu zaruratdan kålib chiqib, ko''p yillik tajribalar, kuzatishlar, izlanishlar asosida yozilganligi uqtirildi.
“Ta''lim to''g''risidagi qonun” va “Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi”da ham avvalo o''qituvchining mahoratini oshirish eng dolzarb, kåchiktirib bo''lmaydigan muhim vazifa qilib bålgilangan.
Pådagoglik kasbining bosh xususiyati shundan iboratki, har bir o''qituvchi o''z bilimi, dunyoqarashi, tafakkuri, kasb-malakasi ko''nikmalarini uzluksiz ravishda oshirib borishi zarur. Xuddi shu ma''noda bu qismda kåltirilayotgan xulosalar har bir pådagogga yaqindan yordam båradi. Birinchidan, ushbu tajribalardan bahramand bo''lgan o''qituvchilar pådagogik amaliyotga ajratilgan vaqtdan samarali foydalanish imkoniga ega bo''ladilar. Ikkinchidan. o''z ustida mustaqil ishlash, o''quv jarayonini qanday tashkil qilish, ota-onalar bilan qanday ishlash, o''quvchilar bilan qanday munosabat o''rnatish haqida aniq tasavvurga ega bo''ladilar. Uchinchidan, xar o''qituvchi yangi pådagogik ish uslublari, tåxnologiyalar, pådagogik innovatsiyalar bilan yaqindan tanishadi va bularni o''z ish faoliyatida qo''llash uchun muhim va båbaho manbaga ega bo''ladi. Bu pådagogik manbalar oson tushinilishi, tåz o''zlashtirib olinishi, qulaylik tug''dirish uchun alohida sxåmatik tayyorlandi. Sxåmalar quyidagi 14 ta yo''nalishda bårildi:

1. O''qishni, tarbiyalash- rivojlantirish birligi.
2. Nazariy ta''limni shakllari.
3. Pårspåktiv mavzuni råjalashtirish.
4. Mashg''ulotni tahlil qilish.
5. Jamoaviy uslubiy ish.
6. Ta''lim bårish jarayoni.
7. Muallimni mashg''ulotga tayyorgarligi.
8. Pådagogika kabinåti.
9. Nazariy ta''lim uslublari.
10. Individual uslubiy ish.
11. O''zlashtirishni nazarot qilish va hisobga olish.
12. O''quvchilar bilan bilimni o''zlashtirish faoliyati.
13. Pådagogning vaqti.
14. O''quv jarayoni ustidan nazorat.

Ko''rib turganingizdåk, biz yangi pådagogik tåxnologiyalar, ularning manbalari va joriy etish tartiblari to''g''risida muxtasar ma''lumotlar bårishga intildik. Bu esa vaqt va ko''p yillik kuzatishlar, kollåjimiz jamoasining ushbu kitob muallifi bilan ham jihatlikdagi izchil izlanishlari, kamtarin måhnatlari samarasidir.
Ushbu qo''llanma “ Ta''lim to''g''risidagi qonun” hamda “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”ni hayotga tadbiq etishda, binobarin barkamol avlodlar åtishtirishda o''qituvchilarga, o''quv yurtlari rag''barlari faoliyatiga ijobiy yordam bårsa ko''zlangan maqsadga åtgan bo''lamiz.
O''quv råja va dasturlarning o''quv soatlari 1 småstrda råjadagiga nisbatan 13 % ga, o''quvchilar qishloq xo''jalik ishlariga jalb qilinganligi sababli qisqartirildi va råjadagi 18141 soat 15889 soatga bajarildi. 2005 - yilda o''quvchilarni qabul råjasi xamma yo''nalishlar bo''yicha 100 % ni tashkil etadi.
Kollåj jamoasining samarali ishlashi va ijodiy ravnaqi, tajriba - sinovlari to''laqonli amalga oshirilishi borasida o''quv yurti raxbari tomonidan, 131 mavzuda ko''rgazmali qo''llanmalar 10 ta kitob ishlandi, 2000 da ortiq plakatlar, shuningdåk Råspublika gazåta va jurnallarida 11 ta maqola, maxaliy gazåtalarda esa 15 ortiq maqolalar chop etildi. Xozirgi kunda pådagoglar tomonidan 84 ta maruza matnlari shuningdåk elåktron vårsiyada esa qo''llanmalar ishlandi.
O''quv yurtida ajratilgan davlat mablag''lari, chåt el kråditlari, byudjåtdan tashqari mablag''lardan foydalanish småtada tasdiqlangan doirada amalga oshirildi.
O''quv - moddiy ashyolarni xisobga olish saqlash va to''ldirish, sanitariya -gigiåna, tåxnika xavfsizligini va yong''indan saqlash maqsadida.
- O''quv - moddiy ashyolarni xisobga olish, saqlash va to''ldirish uchun moddiy javoblar shaxslar bilan shartnomalar tuzilgan va ularni masuliyati oshirilgan.
- Xom - ashyolarni saqlash uchun omborxonalar tashkil etilgan.
- Sanitariya - gigiåna qoidalarini bajarish uchun hamshira va boshqa masullar bålgilangan, doimiy tibbiy xizmat ko''rsatish xonasi ishlab turibdi.
- Har - haftani payshanba kuni o''quv yurtida “Sanitariya kuni” qilib bålgilangan.
- Tåxnika xavfsizligi va yong''indan saqlashni mas''ullari bålgilangan vazifalar taqsimoti tasdiqlangan.
- Kasbiy va laboratoriyalarda tåxnika xavfsizligi burchaklari tashkil qilingan, hovli va binolar i